بود ؛ چنانكه : ابن خلّكان وغيره تصريح نموده‌اند « 1 » . ومحتمل است كه مراد از سيّد مرتضى ؛ مير مرتضى رازي صاحب « تبصرة العوام » باشد ، لكن حكم به آن موقوف است بر موافقت تاريخ عصر أو والحال به خاطر ندارم « 2 » . وامّا مقدّمهء ابن حاجب ، پس آن نيز دروغ واز جملهء « ربّ مشهور لا أصل له » است ، زيرا كه وفات ابن حاجب - كه نامش عثمان بن عمر بن أبي بكير مالكي است - در اسكندريّهء مصر واقع شد در روز پنجشنبه شانزدهم شوّال سنهء ششصد وچهل وشش « 3 » ، وفتح بغداد بر دست هلاكوخان وخواجة سنهء ششصد وپنجاه وپنج بود « 4 » ، واللّه يعلم . وامّا طعن سنّيان به اختراع مذهب شيعيان ، پس آن نيز از أكاذيب وعوام‌فريبىهاى متأخّران سنّيان است ، زيرا كه قدم مذهب شيعيان ورافضيان أشهر از كفر إبليس وايمان سلمان است ، وقبل از وجود ملّا حسن كاشى وپادشاهان صفويّه آن مذهب مشهور ومعروف بوده وفضلاى أهل سنّت بسيارى از رواة وعلماء را به آن طعن وقدح نموده‌اند « 5 » ، حتّى از صحابهء كبار وتابعين اخيار

--> ( 1 ) وفيات الأعيان : 4 / 218 ، سير أعلام النبلاء : 19 / 327 . ( 2 ) لازم به يادآورى است كه : سيّد مرتضى رازي با غزّالى معاصر بوده است ، ولقب سيّد مرتضى رازي - صاحب تبصرة العوام - علم الهدى بوده است ، واين مناظره بين آنها واقع شده است ، ( مراجعه شود به قصص العلماء : 412 ، راهبرد أهل سنّت « سنة الهداية » : 468 ) . ( 3 ) وفيات الأعيان : 3 / 250 . ( 4 ) البداية والنهاية : 13 / 233 و 234 ، حبيب السير : 2 / 339 و 340 ، لازم به يادآورى است كه : در اين دو كتاب فتح بغداد را در سال 656 ذكر كرده‌اند وفقط در كتاب حبيب السير محاصره بغداد را در أواخر سال 655 ذكر كرده است . ( 5 ) انساب سمعانى : 4 / 9 ، 5 / 99 ، وفيات الأعيان : 1 / 156 ، 4 / 106 و 107 ، تهذيب التهذيب : 2 / 36 ، مرآة الجنان يافعى : 3 / 28 ، جامع الأصول : 12 / 120 و 121 .